Cart Is Empty

    سبد خرید شما خالی است.

×
بنر تبلیغاتی

ثبت نام و ورود به سایت :

گواهینامه ISO
گواهینامه   ISO
گواهینامه ISO
کانال استودیو
کانال گروه
تندیس کیفیت کاشی سنتی کوثر اصفهان

کاشی سنتی کوثر اصفهان

کاشي سنتی

تاريخچه کاشي سنتی(آجر لعابي ) و هنرهاي تزئيني در ايران به دوران قبل از تاريخ بر مي گردد.کاشيکاري سنتی در ميان هنرهاي تزئيني در معماري ايراني جايگاه ويژه اي دارد.مي توان هنرهاي تزيني را به اين صورت دسته بندي کرد:کاشی سنتی ، حجاري ،آجر کاري ،تزئينات گچکاري و کاشيکاري.روشهاي پيچيده توليد،طراحي و نوع مصالحي که در هر يک از اين 4 روش به کار مرور تحت تاثير عوامل طبيعي ،اقتصادي و تاثيرات سياسي قرار گرفته است.

از زمانهاي بسيار دور از کاشيکاري سنتی براي تزئين بناهاي تاريخي استفاده شده است.نمونه هائي از  موزائيک در تکامل تزئينات کاشيکاري نقش داشته است.بناهاي مختلفي از نمونه هاي موزائيک و سنگهاي رنگي و کاشيکاريهاي با اشکال مثلثي ،نيم دايره و دايره  بهره برده اند.

اولين نمونه هاي کاشي سنتی که به عنوان تکاملي در اين هنر به شمار مي رفت در مکانهايي مانند قصرهاي عاشور و بابل در زمان مشابه يافت شده اند.معروفترين نمونه کاشيکاري سنتی نمونه موزائيک کاري است که در اکتشافات مارليک يافت شده است.

با ظهور اسلام در ايران،هنر کاشيکاري به شکوفايي رسيد و اين هنر ، مهمترين ويژگي هنرهاي تزئيني در تزئين بناهاي مذهبي به شمار مي رفت نياز .به کاشيکاران ايراني در تمام مناطق امپراطوري اسلامي به شدت احساس مي شد.قديمي ترين نمونه کاشی سنتی در گنبدهاي مساجد مربوط به قرون هفت و هشت ميلادي به چشم مي خورد.همانطور که ما امروزه مي دانيم،تا قرن 11-10 ميلادي آجر کاري و گچکاري قبل از ظهور کاشيکاري از مهمترين هنرهاي تزئيني آن دوره بودند.

با حمله مغولان به ايران بسياري از ويژگيهاي سنتي  هنر کاشیکاری دستخوش تغيير شد.با پذيرفتن اسلام توسط ايلخانيان در قرن 13 ميلادي،  هنر کاشیکاری به حالت اوليه خود بازگشت ،ايلخانيان به ساختن بناهاي مذهبي و غير مذهبي علاقه مند شدند . در اين دوران از کاشيکاري نه تنها در نماي خارجي ، بلکه در نماهاي داخلي ساختمان ها براي تزيين ديوارها و گنبد ها استفاده مي شد .در پايان دوران ايلخاني و ابتداي دوران تيموري هنر کاشيکاري به اوج تکامل و زيبايي خود رسيد و به صورت هنر کاشیکاری معرق جلوه گر شد . در ميان بناهايي که با اين شيوه تزيين شده اند مي توان به مسجد گوهرشاد ، مسجد جامع يزد و مسجد جامع ورامين اشاره کرد .

با آغاز دوره صفوي ، تکنيک ديگري از هنر کاشیکاری و کاشی سنتی ظهور کرد و شرايط اقتصادي و سياسي موجب توليد کاشي هفت رنگ شد . دلايلي که باعث محبوبيت اين تکنيک شد عبارتند از :

  1. مقرون به صرفه بودن توليد کاشي هفت رنگ
  2. زمان کوتاه تر توليد کاشی سنتی
  3. هنرمندان امکان استفاده از تزيينات قبلي را در اين شيوه داشتند

از کاشي هاي مربع شکل خاصي در اين شيوه استفاده مي شد . هر کدام از کاشي ها پخته و در کنار يکديگر قرار داده مي شدند . تا کاشي بزرگتري توليد شود . نقوش عربي در اين دوره به شدت رواج داشت . اين تکنيک تا پايان دوره قاجار متداول بود و استفاده از رنگها در اين شيوه از کاشيکاري در الويت دادن به رنگ هاي زرد و نارنجي روشن، جلوه گر مي شد .

در قرون 8 تا 10 ميلادي ، بيشتر نمونه هاي خطي مربوط به احاديث پيامبر اکرم ( ص ) و امامان معصوم وادعيه به خط کوفي روي سفال ها و سراميک ها در نيشابور به چشم مي خورد.

نکته شايان توجه در تاريخچه کاشي سنتی آن است که تکنيک هاي کاشي سنتی کاري و فوت و فن آن سينه به سينه و به صورت شفاهي از پدر به پسر و استاد به شاگرد در طول زمان منتقل شده است . در مورد جزييات تکنيک ها و طراحي ها کمتر مي توان به نمونه مستند و ثبت شده اي دست پيدا کرد .

الف) کاشی  سنتی معرق

با تلفیق تکه های کوچک گوناگون ساخته می‌شود که به اساس طرح اصل یکایک تراشیده میشود ودر جای معین آن نصب می‌گردد.

ب) کاشی سنتی معقلی 

دارای طرح‌های هندسی است واز تلفیق اشکال هندسی ساخته می‌شود.

ج ) کاشی سنتی مشبک 

د ) کاشی سنتی گره (کاشی سنتی تکرار)

ه) کاشی سنتی  خشتی(هفت رنگ) 

از تلفیق خشت‌های ظریف لعاب دار که هریک از آنها بخشی از طرح کلی را در بر دارد ساخته می‌شود واز قرن پنج قمری با گسترش و پیشرفت سایر شاخه های هنر اسلامی کاشی کاری نیز ترقی بیشتر کسب نمود.

کاشی سنتی از نظر طرح و نقش

 

کاشی سنتی : جرء مهم کاشی سنتی لعاب است . لعاب سطح شیشه ایی مانند است که دو عملکرد مهم ، تزئینی و کاربردی دارد . کاشی های لعابدار نه تنها باعث غنای سطح معماری مزین به کاشی می شوند بلکه به عنوان عایق دیوارهای ساختمانی در برابر رطوبت عمل می کند. کاشی و کاشی کاری یکی از روشهای دلپذیر تزئین معماری در تمام سرزمینهای اسلامی است. تحول و توسعه کاشی از عناصر کوچک رنگی در نمای آجری آغاز و به پوشش کامل بنا در آثار تاریخی انجامید.
معرق کاری ( کاشی تراشی ) : عبارت است از قطعه های بریده شده کاشی از روی نقوش مختلف و رنگهای متفاوت تراشیده که در کنار یکدیگر به شکل قطعات بزرگ در آمده و روی کار نصب می شوند. این نقوش گاهی از شکل های گره کشی و گاهی از نقش های مختلف مانند گل و بته سازی و . . . هستند که به نام اسلیمی و ختایی و نقوش دیگر مشهور شده اند. اهمیت کاشی سنتی معرق نسبت به انواع دیگر کاشی ، زیبایی فوق العاده و درجه استحکام آن است و به همین دلیل پس از گذشت سالیان سال به روی بناها بر جای می ماند.

کاشی سنتی هفت رنگ : که شهرت زیادی دارند ، به شکل چهار گوش ساخته می شوند و اندازه تقریبی آنها 15*15 سانتی متر یا بیشتر است. در این شیوه ، کاشی سنتی  را پس از پخت اول و ترسیم نقش روی آن دوباره در کوره حرارت می دهند و پس از خارج شدن از کوره ، کاشی ها را در محل نصب می کنند. هفت رنگ متداول در این نوع کاشی سنتی شامل سفید ، سیاه ، لاجوردی ، فیروزه ای، قرمز ، زرد و حنایی می باشد.

کاشی سنتی معقلی : شاید ساده ترین کار در کاشی کاری ایران باشد . نقوش معقلی که از مصالحی مانند آجر و کاشی ( جداگانه و درهم ) ساخته می شود و ترسیم آنها معمولاً در جدولهای ساده انجام پذیر می باشد. نقش ونگارهایی که در موقع آجر چینی آجرهای را پست و بلند می سازند و به آن ها شکل می دهند ، یا اینکه داخل آجرهایی که به کار برده می شوند آجرهای لعابدار ( کاشی ) به کار می برند. این گونه طرح ها را طرح آجر و کاشی می نامند و چنانچه همین کار در زوایه های قائمه انجام گرفته باشد به نام معقلی مشهورند.

گره کشی : کاشی سنتی که با طرح و نقش های مختلف با اشکال چند ضلعی های هندسی که پهلوی یکدیگر قرار گرفته و تشکیل نقش های کلی را می دهند به نام گره کشی معروف است.
زرین فام : لعاب زرین فام معروف به دو آتشه بوده است. این تکنیک در قرن دوم هجری در مصر برای تزئین شیشه مورد استفاده قرار می گرفت . مراحل کار به این شرح است که پس از به کارگیری لعاب سفید بر روی بدنه کاشی و پخت آن ، کاشی با رنگدانه های مس و نقره رنگ آمیزی شده و مجداً در کوره حرارات می دیده و در نهایت به صورت شی لعابی درخشان فلزگونه ای در می آمده است. در این نوع کاشی بیشتر طرحها ی پیکره ای استفاده می شده تا الگوهای گیاهی. می توان گفت این نوع از کاشی ها بیشتر به ساختمان های غیر مذهبی تعلق داشته است.

خط بنایی : خط بنایی که از خط کوفی الهام می گیرد که جایی در کاشی کاری معماری اسلامی ایران پیدا کرده است و از کاشی های تراشیده ی معرق و هفت رنگ ساخته می شود . هنر بنایی بسیار مشکل بوده ، و حتی استادان قدیمی کمتر پیدا می شوند که از این هنر بهره داشته باشند و بتوانند به پشتوانه ی تجربه ای که طی عمری در کاشی تراشی اندوخته اند ، خط بنایی نفیسی ارائه کنند . همان طور که گفتیم خط بنایی همان خط کوفی زاویه دار است که زمانی در کوفه رواج داشت و بعد در زمان اسلام در گچ بری و آجر کاری و کاشی تراشی به خدمت هنر در آمد و در تزئین مکان های مختلف به کار گرفته شد.
حمیل : در اطراف کاشی کاری ، خطوط پهن کشیده می شود که در معرق کاری و گره کشی به عرض های مختلفی از 3 میلیمتر تا 3 سانتی متر کمتر یا بیشتر دیده می شوند ، این خطوط را حمیل می گویند. همچنین در بعضی موارد گره کشی ،خطوط اطراف چند ضلعی ها را پهن گرفته اند تا نمایشگر زمینه کار باشد ، این خطوط را نیز حمیل یا دوال می گویند.

معرق ، هفت رنگ ، معقلی ، گره کشی ، زرین فام ، بنایی ، حمیل ، زیر نقشی ، مهری ، پیش بر ، ابر و باد

ثبت نام و ورود به سایت :

گواهینامه ISO
گواهینامه   ISO
گواهینامه ISO
کانال استودیو
کانال گروه
تندیس کیفیت کاشی سنتی کوثر اصفهان

کاشی سنتی کوثر اصفهان

کاشي سنتی

تاريخچه کاشي سنتی(آجر لعابي ) و هنرهاي تزئيني در ايران به دوران قبل از تاريخ بر مي گردد.کاشيکاري سنتی در ميان هنرهاي تزئيني در معماري ايراني جايگاه ويژه اي دارد.مي توان هنرهاي تزيني را به اين صورت دسته بندي کرد:کاشی سنتی ، حجاري ،آجر کاري ،تزئينات گچکاري و کاشيکاري.روشهاي پيچيده توليد،طراحي و نوع مصالحي که در هر يک از اين 4 روش به کار مرور تحت تاثير عوامل طبيعي ،اقتصادي و تاثيرات سياسي قرار گرفته است.

از زمانهاي بسيار دور از کاشيکاري سنتی براي تزئين بناهاي تاريخي استفاده شده است.نمونه هائي از  موزائيک در تکامل تزئينات کاشيکاري نقش داشته است.بناهاي مختلفي از نمونه هاي موزائيک و سنگهاي رنگي و کاشيکاريهاي با اشکال مثلثي ،نيم دايره و دايره  بهره برده اند.

اولين نمونه هاي کاشي سنتی که به عنوان تکاملي در اين هنر به شمار مي رفت در مکانهايي مانند قصرهاي عاشور و بابل در زمان مشابه يافت شده اند.معروفترين نمونه کاشيکاري سنتی نمونه موزائيک کاري است که در اکتشافات مارليک يافت شده است.

با ظهور اسلام در ايران،هنر کاشيکاري به شکوفايي رسيد و اين هنر ، مهمترين ويژگي هنرهاي تزئيني در تزئين بناهاي مذهبي به شمار مي رفت نياز .به کاشيکاران ايراني در تمام مناطق امپراطوري اسلامي به شدت احساس مي شد.قديمي ترين نمونه کاشی سنتی در گنبدهاي مساجد مربوط به قرون هفت و هشت ميلادي به چشم مي خورد.همانطور که ما امروزه مي دانيم،تا قرن 11-10 ميلادي آجر کاري و گچکاري قبل از ظهور کاشيکاري از مهمترين هنرهاي تزئيني آن دوره بودند.

با حمله مغولان به ايران بسياري از ويژگيهاي سنتي  هنر کاشیکاری دستخوش تغيير شد.با پذيرفتن اسلام توسط ايلخانيان در قرن 13 ميلادي،  هنر کاشیکاری به حالت اوليه خود بازگشت ،ايلخانيان به ساختن بناهاي مذهبي و غير مذهبي علاقه مند شدند . در اين دوران از کاشيکاري نه تنها در نماي خارجي ، بلکه در نماهاي داخلي ساختمان ها براي تزيين ديوارها و گنبد ها استفاده مي شد .در پايان دوران ايلخاني و ابتداي دوران تيموري هنر کاشيکاري به اوج تکامل و زيبايي خود رسيد و به صورت هنر کاشیکاری معرق جلوه گر شد . در ميان بناهايي که با اين شيوه تزيين شده اند مي توان به مسجد گوهرشاد ، مسجد جامع يزد و مسجد جامع ورامين اشاره کرد .

با آغاز دوره صفوي ، تکنيک ديگري از هنر کاشیکاری و کاشی سنتی ظهور کرد و شرايط اقتصادي و سياسي موجب توليد کاشي هفت رنگ شد . دلايلي که باعث محبوبيت اين تکنيک شد عبارتند از :

  1. مقرون به صرفه بودن توليد کاشي هفت رنگ
  2. زمان کوتاه تر توليد کاشی سنتی
  3. هنرمندان امکان استفاده از تزيينات قبلي را در اين شيوه داشتند

از کاشي هاي مربع شکل خاصي در اين شيوه استفاده مي شد . هر کدام از کاشي ها پخته و در کنار يکديگر قرار داده مي شدند . تا کاشي بزرگتري توليد شود . نقوش عربي در اين دوره به شدت رواج داشت . اين تکنيک تا پايان دوره قاجار متداول بود و استفاده از رنگها در اين شيوه از کاشيکاري در الويت دادن به رنگ هاي زرد و نارنجي روشن، جلوه گر مي شد .

در قرون 8 تا 10 ميلادي ، بيشتر نمونه هاي خطي مربوط به احاديث پيامبر اکرم ( ص ) و امامان معصوم وادعيه به خط کوفي روي سفال ها و سراميک ها در نيشابور به چشم مي خورد.

نکته شايان توجه در تاريخچه کاشي سنتی آن است که تکنيک هاي کاشي سنتی کاري و فوت و فن آن سينه به سينه و به صورت شفاهي از پدر به پسر و استاد به شاگرد در طول زمان منتقل شده است . در مورد جزييات تکنيک ها و طراحي ها کمتر مي توان به نمونه مستند و ثبت شده اي دست پيدا کرد .

الف) کاشی  سنتی معرق

با تلفیق تکه های کوچک گوناگون ساخته می‌شود که به اساس طرح اصل یکایک تراشیده میشود ودر جای معین آن نصب می‌گردد.

ب) کاشی سنتی معقلی 

دارای طرح‌های هندسی است واز تلفیق اشکال هندسی ساخته می‌شود.

ج ) کاشی سنتی مشبک 

د ) کاشی سنتی گره (کاشی سنتی تکرار)

ه) کاشی سنتی  خشتی(هفت رنگ) 

از تلفیق خشت‌های ظریف لعاب دار که هریک از آنها بخشی از طرح کلی را در بر دارد ساخته می‌شود واز قرن پنج قمری با گسترش و پیشرفت سایر شاخه های هنر اسلامی کاشی کاری نیز ترقی بیشتر کسب نمود.

کاشی سنتی از نظر طرح و نقش

 

کاشی سنتی : جرء مهم کاشی سنتی لعاب است . لعاب سطح شیشه ایی مانند است که دو عملکرد مهم ، تزئینی و کاربردی دارد . کاشی های لعابدار نه تنها باعث غنای سطح معماری مزین به کاشی می شوند بلکه به عنوان عایق دیوارهای ساختمانی در برابر رطوبت عمل می کند. کاشی و کاشی کاری یکی از روشهای دلپذیر تزئین معماری در تمام سرزمینهای اسلامی است. تحول و توسعه کاشی از عناصر کوچک رنگی در نمای آجری آغاز و به پوشش کامل بنا در آثار تاریخی انجامید.
معرق کاری ( کاشی تراشی ) : عبارت است از قطعه های بریده شده کاشی از روی نقوش مختلف و رنگهای متفاوت تراشیده که در کنار یکدیگر به شکل قطعات بزرگ در آمده و روی کار نصب می شوند. این نقوش گاهی از شکل های گره کشی و گاهی از نقش های مختلف مانند گل و بته سازی و . . . هستند که به نام اسلیمی و ختایی و نقوش دیگر مشهور شده اند. اهمیت کاشی سنتی معرق نسبت به انواع دیگر کاشی ، زیبایی فوق العاده و درجه استحکام آن است و به همین دلیل پس از گذشت سالیان سال به روی بناها بر جای می ماند.

کاشی سنتی هفت رنگ : که شهرت زیادی دارند ، به شکل چهار گوش ساخته می شوند و اندازه تقریبی آنها 15*15 سانتی متر یا بیشتر است. در این شیوه ، کاشی سنتی  را پس از پخت اول و ترسیم نقش روی آن دوباره در کوره حرارت می دهند و پس از خارج شدن از کوره ، کاشی ها را در محل نصب می کنند. هفت رنگ متداول در این نوع کاشی سنتی شامل سفید ، سیاه ، لاجوردی ، فیروزه ای، قرمز ، زرد و حنایی می باشد.

کاشی سنتی معقلی : شاید ساده ترین کار در کاشی کاری ایران باشد . نقوش معقلی که از مصالحی مانند آجر و کاشی ( جداگانه و درهم ) ساخته می شود و ترسیم آنها معمولاً در جدولهای ساده انجام پذیر می باشد. نقش ونگارهایی که در موقع آجر چینی آجرهای را پست و بلند می سازند و به آن ها شکل می دهند ، یا اینکه داخل آجرهایی که به کار برده می شوند آجرهای لعابدار ( کاشی ) به کار می برند. این گونه طرح ها را طرح آجر و کاشی می نامند و چنانچه همین کار در زوایه های قائمه انجام گرفته باشد به نام معقلی مشهورند.

گره کشی : کاشی سنتی که با طرح و نقش های مختلف با اشکال چند ضلعی های هندسی که پهلوی یکدیگر قرار گرفته و تشکیل نقش های کلی را می دهند به نام گره کشی معروف است.
زرین فام : لعاب زرین فام معروف به دو آتشه بوده است. این تکنیک در قرن دوم هجری در مصر برای تزئین شیشه مورد استفاده قرار می گرفت . مراحل کار به این شرح است که پس از به کارگیری لعاب سفید بر روی بدنه کاشی و پخت آن ، کاشی با رنگدانه های مس و نقره رنگ آمیزی شده و مجداً در کوره حرارات می دیده و در نهایت به صورت شی لعابی درخشان فلزگونه ای در می آمده است. در این نوع کاشی بیشتر طرحها ی پیکره ای استفاده می شده تا الگوهای گیاهی. می توان گفت این نوع از کاشی ها بیشتر به ساختمان های غیر مذهبی تعلق داشته است.

خط بنایی : خط بنایی که از خط کوفی الهام می گیرد که جایی در کاشی کاری معماری اسلامی ایران پیدا کرده است و از کاشی های تراشیده ی معرق و هفت رنگ ساخته می شود . هنر بنایی بسیار مشکل بوده ، و حتی استادان قدیمی کمتر پیدا می شوند که از این هنر بهره داشته باشند و بتوانند به پشتوانه ی تجربه ای که طی عمری در کاشی تراشی اندوخته اند ، خط بنایی نفیسی ارائه کنند . همان طور که گفتیم خط بنایی همان خط کوفی زاویه دار است که زمانی در کوفه رواج داشت و بعد در زمان اسلام در گچ بری و آجر کاری و کاشی تراشی به خدمت هنر در آمد و در تزئین مکان های مختلف به کار گرفته شد.
حمیل : در اطراف کاشی کاری ، خطوط پهن کشیده می شود که در معرق کاری و گره کشی به عرض های مختلفی از 3 میلیمتر تا 3 سانتی متر کمتر یا بیشتر دیده می شوند ، این خطوط را حمیل می گویند. همچنین در بعضی موارد گره کشی ،خطوط اطراف چند ضلعی ها را پهن گرفته اند تا نمایشگر زمینه کار باشد ، این خطوط را نیز حمیل یا دوال می گویند.

معرق ، هفت رنگ ، معقلی ، گره کشی ، زرین فام ، بنایی ، حمیل ، زیر نقشی ، مهری ، پیش بر ، ابر و باد